Ishyirahamwe Mpuzamahanga ry’Abarwaye Diyabete (IDF) n’Ishami ry’Umuryango w’Abibumbye ryita ku Buzima (OMS) bagennye itariki ya 14 Ugushyingo nk'"Umunsi Mpuzamahanga w’Abarwaye Diyabete". Mu mwaka wa kabiri w’uruhererekane rw’abantu barwaye Diyabete (2021-2023), insanganyamatsiko y’uyu mwaka ni: Diyabete: uburezi bwo kurinda ejo hazaza.
01 Incamake y'Indwara ya Diyabete ku Isi
Mu 2021, abantu miliyoni 537 babana na diyabete ku isi yose. Biteganijwe ko umubare w'abarwayi ba diyabete ku isi uziyongera ukagera kuri miliyoni 643 mu 2030 na miliyoni 784 mu 2045, ubwiyongere bwa 46%!
02 Ibintu by'ingenzi
Incamake y'ikibazo cya diyabete ku isi ku gice cya cumi cy'ikinyamakuru Global Diabetes Incamake igaragaza ibintu umunani bifitanye isano na diyabete. Ibi bintu byemeza ko "kuvura diyabete kuri bose" byihutirwa cyane!
-1 ku bantu bakuru 9 (bafite hagati y'imyaka 20 na 79) arwaye diyabete, abantu miliyoni 537 ku isi yose
-Mu mwaka wa 2030, umuntu umwe ku bantu 9 bakuru azaba afite diyabete, bose hamwe bakaba miliyoni 643
-Mu mwaka wa 2045, umuntu umwe ku bantu 8 bakuru azaba afite diyabete, bose hamwe bakaba miliyoni 784
-80% by'abantu barwaye diyabete baba mu bihugu bifite amikoro make n'aciriritse
-Diyabete yateje impfu miliyoni 6.7 mu 2021, bingana n'urupfu 1 rwatewe na diyabete buri masegonda 5
-Abantu miliyoni 240 (44%) barwaye diyabete ku isi yose ntibaramenyekana
-Diabetesl yatwaye miliyari 966 z'amadolari mu bijyanye n'ubuzima ku isi mu 2021, umubare wiyongereyeho 316% mu myaka 15 ishize.
-Umuntu mukuru umwe ku bantu 10 afite diyabete idakora neza kandi abantu miliyoni 541 ku isi yose bafite ibyago byinshi byo kurwara diyabete yo mu bwoko bwa 2;
-68% by'abarwayi ba diyabete bakuru baba mu bihugu 10 bifite abarwayi ba diyabete benshi.
03 Amakuru ya Diyabete mu Bushinwa
Akarere k’Uburengerazuba bwa Pasifika aho Ubushinwa buherereye kahora ari "ikintu gikomeye" mu baturage ba diyabete ku isi. Umwe muri bane barwaye diyabete ku isi ni Umushinwa. Mu Bushinwa, ubu hari abantu barenga miliyoni 140 barwaye diyabete yo mu bwoko bwa 2, bingana n'umuntu 1 kuri 9 urwaye diyabete. Umubare w'abantu barwaye diyabete itaramenyekana ni 50.5%, biteganijwe ko bazagera kuri miliyoni 164 mu 2030 na miliyoni 174 mu 2045.
Amakuru y'ingenzi ya mbere
Diyabete ni imwe mu ndwara zidakira zigira ingaruka zikomeye ku buzima bw'abaturage bacu. Iyo abarwayi ba diyabete badahawe ubuvuzi bukwiye, ishobora gutera ingaruka zikomeye nko kurwara indwara z'umutima n'imitsi, ubuhumyi, indwara y'ibirenge, ndetse n'indwara idakira y'impyiko.
Amakuru y'ingenzi ya kabiri
Ibimenyetso bisanzwe bya diyabete ni "ibindi bitatu n'ibindi bigabanukaho kimwe" (polyuria, polydipsia, polyphagia, kugabanya ibiro), kandi bamwe mu barwayi bayirwara badafite ibimenyetso byemewe.
Amakuru y'ingenzi ya gatatu
Abantu bafite ibyago byinshi byo kurwara diyabete kurusha abandi baturage muri rusange, kandi uko ibintu byinshi bishobora gutera diyabete ni ko ibyago byo kurwara diyabete birushaho kuba byinshi. Ibintu bikunze gutera diyabete yo mu bwoko bwa 2 mu bantu bakuru birimo: imyaka ≥ 40, umubyibuho ukabije, umuvuduko ukabije w'amaraso, indwara z'umutima n'imitsi, indwara zikomoka ku mavuta menshi, amateka ya diyabete itaratangira, amateka y'umuryango, amateka yo kubyara macrosomia cyangwa amateka ya diyabete yo mu gihe cyo gutwita.
Amakuru y'ingenzi ya kane
Ku barwayi ba diyabete, gukurikiza ubuvuzi bwuzuye birakenewe igihe kirekire. Indwara ya diyabete nyinshi ishobora kugenzurwa neza binyuze mu buvuzi bwa siyansi n'ubwumvikana. Abarwayi bashobora kubaho ubuzima busanzwe aho gupfa imburagihe cyangwa ubumuga buterwa na diyabete.
Amakuru y'ingenzi ya gatanu
Abarwayi ba diyabete bakeneye ubuvuzi bwihariye ku mirire. Abarwayi ba diyabete yo mu bwoko bwa 2 bagomba kugenzura imbaraga zose bakoresha basuzuma uko imirire yabo ihagaze no gushyiraho intego n'imigambi by'ubuvuzi ku mirire ikwiye bayobowe n'inzobere mu mirire cyangwa itsinda ry'ubuyobozi rihuriweho (harimo n'umujyanama w'indwara ya diyabete).
Amakuru y'ingenzi atandatu
Abarwayi ba diyabete bagomba gukora imyitozo ngororamubiri bayobowe n'inzobere.
Amakuru y'ingenzi arindwi
Abantu barwaye diyabete bagomba gukurikiranwa buri gihe isukari mu maraso yabo, ibiro byabo, ibinure byabo, n'umuvuduko w'amaraso.
Ikizamini cya Macro na Micro-Test i Beijing: Wes-Plus ifasha mu gupima diyabete
Dukurikije "Amasezerano y'Impuguke z'Abashinwa ku Gusuzuma Diyabete mu 2022", twishingikiriza ku ikoranabuhanga ryo gusesengura imiterere y'uturemangingo kugira ngo dusuzume utunyangingo twa kirimbuzi na mitochondrial, kandi tunavuga ku gace ka HLA kugira ngo bifashe mu gusuzuma ibyago byo kwandura diyabete yo mu bwoko bwa 1.
Izayobora mu buryo bwuzuye uburyo bwo gusuzuma no kuvura abarwayi ba diyabete neza ndetse no gusuzuma ingaruka z’uturemangingo, kandi ifashe abaganga mu gutegura gahunda zo gusuzuma no kuvura ku giti cyabo.
Igihe cyo kohereza: Ugushyingo-25-2022